Abdurrahman Yıldırım: Fiyata Yerliler Erişemiyor!

Haber Türk'ten Abdurrahman Yıldırım'ın "Seçim sonrası konut ile borsanın yolları ayrılır mı?" başlıklı yazısı...

Abdurrahman Yıldırım: Fiyata Yerliler Erişemiyor!

Geçen yılın toplamında 1.5 milyona yakın konut satışı yapıldı. TÜİK verilerine göre 2022 yılında 1 milyon 486 bin konut satıldı.

Sayı bir önceki yılın yüzde 0.4 altında. Kredili satışlar yüzde 4.8 azalırken, peşin, çek-senet, ya da satıcı kredisi ile yapılan diğer satışlar yüzde 0.7 arttı.

TÜFE’nin yüzde 85’e, ÜFE’nin yüzde 157’ye, konut fiyatlarının yüzde 189’a kadar çıktığı bir yılda konut kredi faizleri yüzde 20’yi aşmadı.

Kredi kullanmak bu kadar avantajlı iken ipotekli satışlar 14 bin adet ve yüzde 4.8 azaldı.

Bunun nedeni ise bankalara kredi verme konusunda getirilen kısıt. Haziran ayından itibaren daha baskın şekilde uygulanan kredi sınırlandırmasının temmuz ayından bu yana konut satışları üzerinde azaltıcı etki yarattığı görülüyor.

Nitekim yılın ilk yarısında ipotekli satışlar yüzde 63.5 artarken, diğer satışlar yüzde 23.9 oranında büyümüştü. Toplam konut satışları yüzde 31.4 oranında artmıştı.

FİYATA YERLİLER ERİŞEMİYOR

Dr. Zafer Yükseler satışları İstanbul, Ankara ve İzmir olarak üç büyük il ve diğer 78 il şeklinde ikiye ayırınca ilginç bir sonuca ulaştı. Üç büyük ilde konut satışları geçen yıl yüzde 7.4 gerilerken, diğer illerde satışlar yüzde 3.2 arttı.

Küçük-büyük iller arasındaki bu fark, üç büyük ildeki konut fiyatlarının daha yüksek olmasına ve bu fiyatlara yerli alıcıların erişememesine bağlanabilir.

Yine bu tablo, hayat pahalılığı nedeniyle büyük illerden küçük illere doğru bir göç olduğunu gösterebilir.

Fiyatları yukarı yönde tetikleyen yabancılara konut satışları ise artışını sürdürdü. Yabancılara 2021’de 58.576 konut satılırken, rakam 2022’de yüzde 15 artarak 67.490’a çıktı.

Toplam satışlar içinde yabancı satış payı da yüzde 3.9’dan yüzde 4.5’e yükseldi.

Satışlarda yabancı payı Antalya’da yüzde 27.2, Mersin’de yüzde 6.1 ve İstanbul’da yüzde 9.6 oranına ulaştı.

Konut fiyatları da buna paralel hareket etti. Kasım itibariyle fiyatlar yüzde 214 ile en fazla Antalya’da arttı. Mersin yüzde 191 ile ikinci sırada gelirken, İstanbul’da yüzde 186 ile 4’üncü sırada yer aldı.

AYLIKTA ARTIŞ YILLIKTA DÜŞÜŞ

Konut satışları kredi kullanımının sınırlandırılmasından dolayı yatay seyretse de, fiyatlar hızlı yükselişini sürdürdü.

Dün açıklanan veriye göre kasımda konut fiyatları yüzde 3.8 arttı.

Buna karşılık yıllık fiyat artışı yüzde 188.2’den yüzde 174.3’e geriledi. Bu düşüş baz etkisinden kaynaklanıyor ve aynen enflasyonda olduğu gibi devamı da gelecek.

Çünkü Kasım 2021’de konut fiyatları yüzde 9 artmıştı. Bitişikteki tablodan görülebileceği gibi artışlar aralıkta yüzde 7.9, ocakta yüzde 13.1, şubatta yüzde 13.6 ile çok yüksek düzeylerde artmaya devam etmişti. Eylül ayına kadar da aylık artışlar yüzde 8-12.6 arasında gerçekleşmişti.

Aylık bazda bu yüksek rakamların yerine daha düşük rakamlar geldikçe yıllık konut fiyatı da gerilemesini sürdürecek. Eylül ayında yüzde 189.1 ile rekor düzeyine ulaşan konut fiyatları bundan sonra aylık artışını sürdürse bile yıllık bazda gerilemeye devam edecek.

Kasım ayı yüzde 3.8 olan fiyat artışının bundan sonraki aylarda devam edeceğini varsaysak yıllık yüzde 50’nin altına inen bir fiyat artışına inilebileceğini söylemek mümkün.

Böyle bir artış bile yine Türkiye’yi konut fiyatlarında dünya listesinin en ön sıralarında tutmaya yetebilir.

YA SEÇİM SONRASI NE OLUR?

Konut fiyatlarının enflasyonla, düşük faizle, parasal genişlemeyle, nüfus ve göç artışıyla, vergilemeyle, gelir ve servet artışıyla, piyasanın yabancılara açık olup olmadığıyla yakından ilişkisi var.

Şartlar böyle olunca Türkiye’de konut fiyatları 2020 ortasından beri dünyanın en yüksek fiyat artışını gerçekleştirdi.

Aynı nedenler borsaya da yaradı ve bu piyasa gecikmeli şekilde konutla yarışır duruma geldi. Aynen konutta olduğu gibi, borsa da 2022’de dünyanın en çok kazandıranı oldu.

Bu çerçevede seçimlere kadar konut tarafında fiyat artışları aylık bazda devam edebilir ama seçim sonrası için aynı durumun sürmesi başta sandıktan çıkacak sonuçlara bağlı olacak gibi.

Ayrıca seçim sonrasında gayrimenkul ile hisse senetlerinin yolları ayrılabilir. Çünkü yurtiçi yerleşiklerin alım gücü hisse senedi almaya yeter de, gayrimenkule yetmiyor.

Yabancıların etkisi ise paylarının yüksekliğinden dolayı borsada daha fazla, konut tarafında daha düşük.

YORUM EKLE
YORUMLAR
Cemal kuralay
Cemal kuralay - 2 hafta Önce

Öncelikle kira konusu devlet belirleyici olması lazım devlet vergisinin alması lazım kiracının verdiği kirayı bilmesi lazım sözleşme yapmayan ev sahibi ve kiracıya büyük cezalar öner mesire lazım