İzmir Büyükşehir Belediyesi bünyesinde faaliyet gösteren İZPA, "Mercek İzmir – İyi Olma Hali: İzmir’de Barınma Hakkı Politika Notu" başlıklı raporuyla kentin barınma karnesini çıkardı. Raporda yer alan çarpıcı veriler, İzmirli vatandaşların gelirlerinin büyük bir kısmını sadece barınmaya ayırmak zorunda kaldığını kanıtlıyor.
Barınma Maliyeti Geliri Yuttu
Uluslararası standartlara göre bir hanenin kira için ayırdığı bütçenin, net gelirinin yüzde 30’unu aşmaması gerekiyor. Ancak İzmir’de durum bu sınırın çok ötesine geçmiş durumda. Rapora göre, iki asgari ücretle geçinen dört kişilik bir hanenin aylık toplam geliri yaklaşık 44 bin TL iken, sağlıklı barınma kriterlerine göre kiraya ayrılması gereken miktar en fazla 13 bin 262 TL olmalı. Oysa İzmir’in 11 merkez ilçesinde 100 metrekarelik bir konutun ortalama kira bedeli 25 bin 820 TL seviyesine ulaşmış durumda.
Bazı İlçelerde 20 Katlık "Rekor" Artış
Raporun en dikkat çekici kısımlarından biri de 2018-2025 yılları arasındaki değişim oldu. Son 7 yıllık süreçte İzmir genelinde kiralar kontrolsüz bir şekilde yükselirken; Narlıdere, Güzelbahçe, Karşıyaka ve Balçova gibi popüler ilçelerde kira artış oranları 20 katı buldu. Bu durum, orta ve düşük gelirli ailelerin kent merkezinden uzaklaşmasına ve barınma hakkının fiilen erişilemez hale gelmesine neden oluyor.
İzmir En Pahalı İkinci Şehir
Bölgesel satın alma gücü endekslerine göre İzmir, konut harcamaları bakımından İstanbul’un ardından Türkiye’nin en pahalı ikinci kenti oldu. Sadece lüks semtlerde değil, Karabağlar ve Bayraklı gibi nispeten daha uygun fiyatlı olduğu düşünülen bölgelerde dahi kira/gelir oranı yüzde 30’luk kritik sınırı çoktan aşmış durumda.
Sosyal Adalet ve Yaşam Kalitesi Tehlikede
İZPA uzmanları, barınma maliyetlerindeki bu astronomik yükselişin sadece ekonomik bir sorun olmadığını; kentteki sosyal adaleti, mekânsal bütünlüğü ve genel yaşam kalitesini de tehdit ettiğini vurguluyor. Gıda, sağlık ve eğitim gibi temel ihtiyaçlardan kısılarak kiraya aktarılan payın artması, kent sakinlerinin "iyi olma hali" üzerinde ciddi bir baskı oluşturuyor.