Önce Katılma Alacağı, Sonra Miras Payı
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’na göre, eşi vefat eden kadının hakkı aslında iki aşamadan oluşuyor. 1 Ocak 2002 tarihinden sonra edinilen mallar “Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi”ne tabi olduğu için, sağ kalan eş öncelikle bu malların yarısı üzerinde katılma alacağı hakkına sahiptir. Bu, teknik olarak bir “miras” değil, evlilik birliği içindeki emeğin karşılığı olan bir alacak hakkıdır.
Yüzde 50 + Miras Payı Denklemi
Süreç şu şekilde işliyor:
- Tasfiye Aşaması: Evlilik süresince (2002 sonrası) alınan taşınmaz ve varlıkların %50’si doğrudan sağ kalan eşe geçer.
- Miras Aşaması: Geriye kalan %50’lik kısım (vefat eden eşin terekesi) üzerinden, sağ kalan eş mirasçı olarak payını alır. Eğer çocuklar varsa, eşin buradaki payı genellikle 1/4’tür.
Böylece toplamda sağ kalan eşin mülkiyet hakkı, sanılanın aksine mirasın %25’i ile sınırlı kalmayıp, toplam mal varlığının çok daha büyük bir kısmına ulaşabilmektedir.
Süreç Kendiliğinden İşlemiyor
Bu hakların elde edilebilmesi için sağ kalan eşin öncelikle “Mal Rejiminin Tasfiyesi” davası açması veya bu talebi öne sürmesi gerekiyor. Aksi takdirde tüm mal varlığı doğrudan terekeye (miras havuzuna) dahil edilerek paylaştırılıyor ve bu durum sağ kalan eşin ciddi bir hak kaybı yaşamasına neden oluyor.