1. Tarafların Hukuki Statüsü
- Gerçek kişi, birey olarak kiracı veya kiraya veren olabilir. Kimlik bilgileriyle sözleşme yapar.
- Tüzel kişi, şirketler, dernekler, vakıflar gibi kurumsal yapılara sahip olan taraflardır. Sözleşme, tüzel kişi adına yetkili temsilciler tarafından imzalanır.
2. Vergisel Yükümlülükler
- Gerçek kişiler için kira geliri, gelir vergisine tabidir ve beyanname ile bildirilmeli, belirlenen istisna tutarı aşıldığında gelir vergisi ödenmelidir.
- Tüzel kişiler için kira giderleri genellikle gider olarak kaydedilebilir ve kurumlar vergisi hesaplamasında düşülebilir. Ayrıca stopaj (ücüncü kişilerden kesilen vergi) uygulamalarına tabi olabilirler.
3. Sözleşme Süresi ve Feshi
- Gerçek kişiler arasındaki kira sözleşmelerinde 10 yıllık uzama süresi söz konusudur. 10 yılı tamamlayan sözleşmeler kiraya veren tarafından ancak 3 ay önceden bildirimle sonlandırılabilir.
- Tüzel kişiler kiracı olduğunda, bu uzama süresi uygulanmaz ve kiraya verenin daha esnek fesih hakları olabilir.
4. Ticari ve Konut Kiralama Farklılıkları
- Gerçek kişiler genellikle konut kiralaması yaparken, tüzel kişiler ticari gayrimenkul kiralar.
- Ticari kiralamalar genellikle uzun vadeli olur ve depozito, stopaj, kira artış oranları gibi ek unsurlar ön plana çıkar.
5. Tahsili ve Hukuki Yaptırımlar
- Gerçek kişilerde, kira bedelinin tahsili icra yoluyla sağlanabilir. Kiracının mali durumu yetersizse tahsilat süreci uzayabilir.
- Tüzel kişilerde, şirketin mal varlığı ve hukuki sorumluluğu devreye girdiğinden alacak tahsili daha kolay olabilir, ancak iflas gibi durumlarda tahsilat riskleri oluşabilir.
6. Damga Vergisi ve KDV Durumu
- Gerçek kişiler arasında yapılan konut kira sözleşmeleri damga vergisine tabi olabilir ancak KDV uygulanmaz.
- Tüzel kişiler arasında yapılan ticari kira sözleşmelerinde damga vergisi ve KDV uygulanabilir. KDV oranları sektöre ve taşınmazın niteliğine göre farklılık gösterebilir.
Kira sözleşmelerinde tarafların gerçek veya tüzel kişi olması, hukuki, mali ve vergisel boyutlarıyla farklı düzenlemelere tabidir. Bu nedenle, kira sözleşmesi yaparken tarafların hukuki statüsü dikkate alınarak detaylı bir inceleme yapılmalı ve profesyonel destek alınmalıdır.