Her yıl enflasyona bağlı olarak yaşanan yüzde 30-40’lık artışlar, dar gelirliyi sistemin dışına itiyor. Peki, çözüm sadece hükümetin attığı adımlarda mı gizli, yoksa eksik olan “örgütlü bir vatandaş bilinci” mi?
İspanya’da Ses Getiren İsyan: Kira Ödemiyoruz
Benzer bir barınma kriziyle boğuşan İspanya’da halk sokağa döküldü. 40’tan fazla kentte düzenlenen gösterilerde yükselen ses netti: “Kiralarda yüzde 50 indirim!” Ancak İspanyol kiracıların talebi sadece sloganlarla sınırlı kalmadı. Madrid Kiracılar Derneği, talepler karşılanmazsa ülke genelinde bir “kira ödeme grevi” başlatmaya hazırlanıyor.
Sözleşmesi biten yarım milyon haneyi direnmeye çağıran bu örgütlü duruş, barınmanın bir “rant kapısı” değil, bir “insan hakkı” olduğunu tüm dünyaya hatırlatıyor.
Türkiye’de Durum: TOKİ Hamlesi Yeterli mi?
Türkiye’de AK Parti döneminde 1.7 milyonu aşkın sosyal konut üretilerek 5 milyondan fazla dar gelirli vatandaş ev sahibi yapıldı. Cumhuriyet tarihi boyunca görülmemiş bu üretim hacmine rağmen krizin ateşi sönmüyor. Nedeni ise açık: Konutun bir barınma ihtiyacı değil, bir “rant aracı” olarak görülmesi.
Onlarca konutu olan “kira zenginleri”, vatandaşlık karşılığı gayrimenkul alan yabancılar ve günlük kiralama modelleri, piyasayı regüle edilemez bir noktaya taşıdı. Hükümetin vatandaşlık sınırını 400 bin dolara çıkarması ve günlük kiralama yasası önemli adımlar olsa da, yapısal bir reforma ihtiyaç duyulduğu kesin.
Peki, Bizde Kira Grevi Olsa Ne Olurdu?
“İki ay ödemezsek kapıda icra memurunu buluruz” dediğinizi duyar gibiyim. Ancak İspanya örneğindeki asıl mesele “icra korkusu” değil, milyonların aynı anda hareket etmesinin yarattığı sarsıcı güçtür. Konut rant olmaktan çıkmadığı sürece, sadece inşaat yaparak sorunu çözmek mümkün görünmüyor.
Çözüm İçin Ne Yapılmalı?
Sektörün nefes alması ve kiraların makul seviyeye çekilmesi için şu adımlar elzem:
- Arazi Reformu: Sosyal konut alanları için yeni araziler üretilmeli.
- Bürokrasi Azaltılmalı: Bir yılı bulan inşaat ruhsatı süreçleri hızlandırılmalı.
- Vergi Düzenlemesi: Konut sektöründeki vergi yükü düşürülmeli, ancak “çok konutu olandan çok vergi” sistemi getirilerek rant engellenmeli.
Barınma, İnsan Hakları Beyannamesi’nde de açıkça belirtildiği üzere en temel haktır. İspanya’daki kiracı bilinci, Türkiye’deki kiralık konut çıkmazı için de önemli bir ders niteliği taşıyor: Örgütlü talep, yasaları ve piyasayı dönüştürecek tek güçtür.