Depozito uygulamasında sözleşmede açıkça yer almayan detaylar, tarafları çoğu zaman mahkeme yoluna götürüyor. Depozitoya ilişkin merak edilenleri Gayrimenkul Hukuku Uzmanı Ali Güvenç Kiraz anlattı.
Depozito Nedir, Ne Amaçla Alınır?
Depozito, kira bedelinin bir parçası değil; kiracının, kira süresince doğabilecek hasar ve borçlarına karşı verilen bir güvence niteliği taşır. Bu nedenle ev sahibinin serbestçe kullanabileceği bir ödeme değildir.
Depozito Nasıl Ödenmeli?
Uzmanlara göre depozito ödemesinde şu kurallara dikkat edilmeli:
Depozito elden verilmemeli, mümkünse tarafların birlikte açacağı vadeli banka hesabına yatırılmalı
Elden ödeme yapılacaksa mutlaka yazılı teslim belgesi düzenlenmeli
Konut ve çatılı işyeri kiralarında depozito tutarı en fazla 3 aylık kira bedeli olabilir
Depozito, ev sahibinin tek taraflı tasarrufuna açık olmamalıdır
Ayrıca mevzuata göre, Türkiye’de yerleşik kişiler arasında yapılan kira sözleşmelerinde depozito döviz veya altın cinsinden alınamaz. Ancak sözleşmeye aykırı şekilde dövizle alınmışsa, tahliye halinde aynı para cinsiyle iade edilmesi gerekir.
Kiracı Depozitoyu Kiraya Sayabilir mi?
Depozito, son ay kirası yerine geçmez. Kiracı, “nasıl olsa depozito var” diyerek kira ödememe hakkına sahip değildir.
İstisna: Sözleşmede açıkça “depozitonun son ay kirasına veya ödenmeyen aylara mahsup edilebileceği” yazıyorsa, bu durumda mümkün olabilir. Aksi halde uyuşmazlık halinde son sözü mahkeme söyler.
Depozito Hangi Hallerde Kullanılabilir?
Depozito, ev sahibinin yenileme bütçesi değildir. Sadece şu durumlar için kullanılabilir:
Ödenmeyen aidat ve ortak giderler
Kiracının kusuruyla oluşan, olağan kullanım dışı zararlar
Kiracının kullanım süresine ait ve ödenmemiş fatura borçları
Kiracı Evde Otururken Depozitoyu Kullanabilir mi?
Hayır. Kiracı, taşınmazda oturduğu süre içinde oluşan hasar ve zararlar için depozitoya başvuramaz.
Eğer zarar taşınmazdan kaynaklanıyorsa, kiracı:
Hasarın tespitini yaptırabilir
Ev sahibinden onarım talep edebilir
Onarımı yaptırıp kira bedelinden düşebilir
Hasar oranında kira indirimi isteyebilir
Bu hakların hiçbiri depozito kapsamında değerlendirilmez.
Kiracı Tahliye Sonrası Depozitoyu Nasıl Alır?
Kiracı;
Aidat ve ortak giderleri ödediğini,
Taşınmazda zarar bulunmadığını
teslim sırasında ispat ederse depozitoyu talep edebilir.
Ev sahibi ise zarar olduğunu düşünüyorsa, önce bu zararı belgelemeli; kalan bakiye varsa depozitoyu iade etmeli, depozitoyu aşan zarar varsa ayrıca talepte bulunmalıdır. Anlaşmazlık halinde karar mahkemeye aittir.
Depozito Hangi Tutar Üzerinden İade Edilir?
Bu konu en çok tartışma yaratan başlıklardan biri.
Depozito vadeli ortak hesaba yatırılmışsa, biriken tutar iade edilir
Sözleşmede “depozito aynen iade edilir” hükmü varsa, ilk ödenen tutar geri verilir
Sözleşmede açık hüküm yoksa, depozito tahliye tarihindeki güncel kira bedeline göre ve kaç aylık alınmışsa o tutar üzerinden hesaplanır
Sözleşmede Yazmıyorsa Güncel Kira Esas Alınır
Uzmanlara göre depozitonun ilk ödendiği tutar üzerinden iade edileceği, mutlaka kira sözleşmesinde açıkça belirtilmelidir. Aksi halde, depozito mevcut kira bedeli üzerinden değerlendirilir.
