Mevzuattaki son düzenlemeler ve güncel ekonomik koşullara göre optimize edilen kentsel dönüşüm destekleri, hibe programlarından vergi muafiyetlerine kadar çok geniş bir yelpazede mülk sahiplerini bekliyor. İşte kentsel dönüşüm sürecinde yararlanabileceğiniz tüm güncel devlet desteklerinin detayları:
Yarısı Bizden Kampanyası: İstanbul’a Dev Finansman Desteği
Milyonlarca İstanbullunun gözü kulağı olan Yarısı Bizden Kampanyası, mega kentteki riskli konutların dönüştürülmesinde en büyük itici güç olmaya devam ediyor. Cumhurbaşkanlığı kararıyla yürürlüğe giren ve 31 Aralık 2026 tarihine kadar riskli yapı kararı alınan binaları kapsayan bu dev paketle, bağımsız bölüm başına toplam 1 milyon 875 bin TL destek sunuluyor. Paket içeriği ise şu şekilde bölünüyor:
- 875 Bin TL Hibe: Hak sahiplerine geri ödemesiz olarak doğrudan nakdi hibe sağlanıyor.
- 875 Bin TL Kredi: Hibeye ek olarak, kalan tutar için piyasa koşullarının çok altında, oldukça düşük faizli ve uygun vadeli kredi imkanı tanınıyor.
- 125 Bin TL Taşınma (Tahliye) Desteği: Dönüşüm sürecinde evini boşaltmak zorunda kalan vatandaşlara masraflarını karşılamaları için tek seferlik nakdi yardım yapılıyor.
Güncel Kira Yardımları: Büyükşehirlerde Limitler Revize Edildi
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından riskli yapı ilan edilen binaların tahliye ve yıkım süreçlerinde mülk sahipleri ile kiracıların mağdur olmaması adına kira yardımları kesintisiz sürüyor.
- Ev Sahipleri İçin: Riskli yapıda ikamet eden kat maliklerine, yeni binaları tamamlanana kadar (mevzuatta belirtilen yasal üst sınırlar dahilinde) her ay nakdi kira yardımı ödeniyor. Bu yardımlar ilin nüfus yoğunluğu ve piyasa koşullarına göre değişkenlik gösterirken; İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyükşehirlerde en yüksek limitler üzerinden hesaplanıyor.
- Kiracılar İçin: Riskli binada kiracı statüsünde oturan vatandaşların taşınma süreçlerini kolaylaştırmak adına, iki aylık kira bedeli tutarında tek seferlik taşınma/tahliye ödemesi yapılıyor.
Düşük Faizli Kentsel Dönüşüm Kredileri
Bankalar aracılığıyla yapılarını yenilemek veya güçlendirmek isteyenler için Bakanlık ile protokolü bulunan bankalar üzerinden faiz destekli krediler tahsis ediliyor. Finansman dünyasında can suyu olan bu kredilerin kullanım alanları şöyle:
- Konut ve İş Yeri Yapım Kredisi: Evini veya ticari işletmesini yıkıp yeniden inşa etmek isteyenlere uzun vadeli, devletin faiz yükünün önemli bir kısmını üstlendiği uygun ödemeli yapım kredisi sunuluyor.
- Binayı Güçlendirme Kredisi: Yıkım kararı yerine teknik olarak güçlendirilmesi uygun görülen yapılar için kolon güçlendirme, temel iyileştirme ve taşıyıcı sistem yenileme gibi mühendislik çalışmalarını kapsayan özel güçlendirme kredisi veriliyor.
Aynı daire veya bağımsız bölüm için (bazı özel kampanya istisnaları hariç) hem aylık kira yardımından hem de faiz destekli krediden aynı anda yararlanılamamaktadır. Hak sahiplerinin kendi bütçelerine en uygun modeli seçmesi gerekir. Ayrıca faiz desteği için binanın yetkili kuruluşlarca resmi olarak “Riskli Yapı” ilan edilmesi şarttır.
Vergi ve Harç Muafiyetleri ile Maliyetler Düşüyor
Kentsel dönüşüm projelerine sağlanan en büyük gizli desteklerden biri de geniş kapsamlı muafiyetlerdir. Yapım ve tapu süreçlerinde vatandaşın ve müteahhitlerin omzundaki mali yükü hafifleten vergi istisnaları şunları kapsıyor:
- Tapu harcı istisnası (Alım-satım harçları dahil),
- Damga vergisi ve Noter harcı muafiyeti,
- Döner sermaye ücretleri ve belediyelerce alınan birçok imar harcından muafiyet.
Bu yasal muafiyetler sayesinde, inşaat ve resmi prosedür aşamalarındaki toplam proje maliyeti ciddi oranda aşağı çekiliyor.
Riskli Yapı Tespit Desteği ve Rezerv Alan Teşvikleri
Kentsel dönüşümün ilk adımı, binanın risk durumunun ortaya konulmasıdır. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından lisanslandırılan kuruluşlarca yapılan bu tespitler için yerel yönetimler devreye girebiliyor. Bazı il ve ilçe belediyeleri dönemsel olarak bu hizmeti ücretsiz veya indirimli sunarak vatandaşları teşvik ediyor.
Ayrıca başta deprem bölgeleri olmak üzere, ilan edilen Rezerv Yapı Alanları ve Yerinde Dönüşüm projelerinde; genel dönüşüm modellerinden farklı olarak projeye özel hibe, altyapı desteği ve çok uzun vadeli finansman modelleri de uygulanabiliyor.
Başvuru Süreci Nasıl İşliyor?
Kentsel dönüşümün getirdiği devlet desteklerinden, hibelerden ve muafiyetlerden yararlanmak isteyen vatandaşların öncelikle Bakanlık yetkili kurumlarına başvurarak riskli yapı tespiti yaptırması gerekiyor. Risk raporunun onaylanıp tapuya şerh edilmesinin ardından; kira yardımı için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüklerine veya belediyelere, kredi destekleri için ise Bakanlıkla anlaşmalı bankalara müracaat edilebiliyor. Sürecin e-Devlet kapısı üzerinden de takip edilebilmesi bürokrasiyi önemli ölçüde hızlandırıyor.
