Peki, böyle bir tabloda ev sahibinin “Masrafı yarı yarıya paylaşalım” teklifi hukuki midir? Kiracı kırılan eşyalarının bedelini talep edebilir mi? Türk Borçlar Kanunu (TBK) hükümleri ve Yargıtay’ın yerleşik içtihatları, sorumluluğun sınırlarını net biçimde çiziyor.
Sorumluluğu Belirleyen Kritik Eşik: Dolap Neden Düştü?
Hukuki süreçte incelenecek ilk ve en temel unsur, olayın çıkış sebebidir. Dolabın düşmesine yol açan etken;
Hatalı montaj ve kalitesiz dübel/vida kullanımı,
Zamanla gevşeyen bağlantı elemanları,
Duvarın taşıma kapasitesinin yetersizliği veya malzeme kusuru,
Binanın yapısal bir eksikliği ise ve kiracının bu olayda doğrudan bir müdahalesi ya da bariz bir ihmali yoksa, doğan tüm zararlardan kural olarak kiraya veren (ev sahibi) sorumludur.
“Yarı Yarıya Karşılayalım” Talebinin Kanunda Yeri Yok
Uygulamada ev sahiplerinin sıkça başvurduğu “Gelin masrafı yarı yarıya bölüşelim” yaklaşımının mevzuatta karşılığı bulunmuyor. Türk Borçlar Kanunu’nun 301. maddesi uyarınca kiraya veren; kiralananı sözleşmeye uygun, güvenli ve amaca elverişli bir durumda teslim etmek ve kira süresince de bu hâlde bulundurmakla yükümlüdür.
Kiracının yasal sorumluluğu, taşınmazın olağan kullanımından doğan basit temizlik ve küçük bakım masraflarıyla (örneğin gevşeyen bir vidayı sıkmak, conta değiştirmek gibi) sınırlıdır. Duvardan koparak düşen bir mutfak dolabı ise basit bakım kapsamına girmez; esaslı onarım ve yapısal ayıp niteliğindedir. Kiracının bariz bir kusuru ispatlanmadıkça, tamir veya yenileme masraflarının yarısına bile katlanma zorunluluğu yoktur.
Kırılan Eşyaların Bedeli İstenebilir mi?
Olayın maddi boyutu çoğunlukla yalnızca dolapla sınırlı kalmaz. Dolap içerisinde yer alan yemek takımları, kristal bardaklar, mikser, kahve makinesi veya porselen eşyalar da zarar görür.
Kiracının kusursuz olduğu senaryoda, Türk Borçlar Kanunu’nun ayıba ve tazminata ilişkin genel hükümleri devreye girer. Kiralanan mülkün güvenli olmamasından veya gizli ayıbından kaynaklanan bir kaza neticesinde kiracının özel eşyaları zarar görmüşse, kiracı bu maddi kaybın tazminini de ev sahibinden talep etme hakkına sahiptir.
Yargıtay Ne Diyor?
Yargıtay’ın konuya ilişkin yerleşik kararları kiracıyı koruyan açık ilkeler içeriyor:
Mülk sahibinin konutu güvenli ve kullanılabilir tutma borcu sözleşme süresince devam eder.
Yapısal ve gizli ayıpların yol açtığı sonuçlar, kusuru ispat edilmedikçe kiracıya yüklenemez.
Kiralanandaki ayıptan ötürü kiracının mal varlığında meydana gelen eksilmeler (kırılan eşyalar dahil), şartları oluştuğunda ev sahibi tarafından tazmin edilmelidir.
Dolayısıyla kiracının dolaba taşıma kapasitesinin fersah fersah üzerinde yük koyduğu veya dolabın montajını kendi inisiyatifiyle kurcaladığı ispatlanmadığı müddetçe fatura kiracıya çıkarılamaz.
Ev Sahibi Hangi Durumlarda Sorumluluktan Kurtulur?
Kiraya veren, ancak zararın doğrudan kiracının kusurundan kaynaklandığını somut delillerle ispatlarsa sorumluluktan kurtulabilir. Örneğin:
- Dolabın orijinal montajının kiracı tarafından sökülüp yeniden yanlış takılması,
- Makul sınırların çok ötesinde aşırı ağırlık yüklenmesi gibi durumlar teknik bilirkişi veya servis raporuyla belgelenirse, sorumluluk kiracıya geçer. Yalnızca ev sahibinin sözlü beyanı veya tahmini hukuken yeterli kabul edilmez.
Hak Kaybı Yaşamamak İçin Adım Adım Yapılması Gerekenler
Hukuken haklı olmak tek başına yeterli değildir; bu haklılığın delillerle kayıt altına alınması şarttır. Dolabın düşmesi durumunda izlenmesi gereken adımlar:
Olay Yerini Belgeleyin: Dolabın ve etrafa dağılan eşyaların durumunu hiç dokunmadan geniş açılı fotoğraf ve videolarla kayıt altına alın.
Kırılan Eşyaları Hemen Atmayın: Maddi hasarın tespiti yapılana kadar kırılan eşyaları muhafaza edin.
Tutanak ve Rapor Tutun: Olay anında apartman görevlisi ya da komşuların şahitliğiyle durum tespit tutanağı hazırlayın. Mümkünse profesyonel bir marangoz veya teknik servisten montaj kopma nedenini belirten bir ön inceleme raporu alın.
Yazılı Bildirimde Bulunun: Ev sahibine durumu (varsa kırılan eşyaların yaklaşık bedel listesiyle birlikte) yazılı olarak (WhatsApp, e-posta veya tercihen noter ihtarnamesi) ileterek onarım ve tazmin talep edin.
Hukuki Yollara Başvurun: Taraflar arasında uzlaşma sağlanamazsa, kira uyuşmazlıklarında zorunlu olan arabuluculuk sürecine başvurulabilir; sonuç alınamaması halinde Sulh Hukuk Mahkemesi’nde dava açılabilir.
