1 Ocak 2025’te kiralık konutlarla başlayan, 15 Şubat itibarıyla da satılık taşınmazları kapsayacak şekilde genişletilen zorunlu doğrulama sistemi, piyasadaki spekülatif köpüğü tamamen eritti. Düzenlemenin yürürlüğe girmesinden bu yana geçen yaklaşık 4 aylık süreçte, Türkiye genelindeki satılık konut ilan sayısı yüzde 26 oranında geriledi.
Dijital Pazardan 415 Bin İlan Silindi
Yapay zeka destekli gayrimenkul değerleme platformu Endeksa’nın güncel pazar analizleri, EİDS’in ilan stokları üzerindeki çarpıcı etkisini rakamlarla ortaya koyuyor.
Verilere göre, 15 Şubat – 9 Haziran tarihleri arasında dijital platformlardaki satılık konut ilan sayısı 1 milyon 618 bin 875 seviyesinden, 1 milyon 203 bin 257’ye düştü. Bu süreçte piyasadan silinen, mükerrer (tekrar eden), yetkisiz veya gerçeği yansıtmayan ilan sayısı tam 415 bin 618 olarak kayıtlara geçti. Son bir yıllık performans incelendiğinde ise ilan havuzundaki net sadeleşme oranı yüzde 25,4 oldu.
Sektör Temsilcileri: “Beklentinin Üzerinde Bir Temizlik”
Piyasadaki bu keskin düşüşü değerlendiren Endeksa Genel Müdürü Görkem Öğüt, haziran ayı verilerinin emlak piyasasının sağlığı açısından oldukça pozitif bir sinyal olduğunu belirtti. Şubatta yaptıkları öngörülerde ilan stokunda yüzde 20’lik bir geri çekilme beklediklerini hatırlatan Öğüt:
“Haziran verileri; yetkisiz, manipülatif ve sahte ilanların tahminlerimizin de üzerinde temizlendiğini net bir şekilde gösteriyor. EİDS sayesinde ilan havuzu nihayet gerçek piyasa koşullarını yansıtan, şeffaf ve güvenilir bir yapıya kavuştu.” dedi.
Öğüt ayrıca, yaz mevsiminin getirdiği rüzgarla birlikte, haziran ayının başından itibaren ilan girişlerinde daha rasyonel ve sağlıklı bir yükseliş trendinin başladığını da sözlerine ekledi.
Yeni Düzenleme Nasıl Çalışıyor?
EİDS kapsamında, bir mülkün dijital mecralarda ilana çıkabilmesi için şu iki şarttan birinin sağlanması ve ilanlarda “EİDS Logosu” yer alması zorunlu:
- Doğrudan İlan: Mülk sahibinin e-Devlet üzerinden kimlik ve tapu doğrulaması yapması.
- Emlak İşletmesi Yetkilendirmesi: Taşınmaz sahibinin, birinci derece yakınını veya lisanslı emlak işletmelerini e-Devlet üzerinden en fazla 3 ay süreyle yetkilendirmesi.
Dijital Takibe Takılmak İstemeyenler Geleneksel Yöntemlere Dönüyor
Gayrimenkul İktisatçısı Ahmet Büyükduman ise ilan sayılarındaki bu düşüşün arkasında sadece teknik bir doğrulama sürecinin değil, vergi entegrasyonu endişesinin de yattığına dikkat çekti. Tapudaki gerçek değer beyanlarına yönelik denetimlerin artmasıyla birlikte, resmi satış bedelini düşük göstermek isteyen bazı mülk sahiplerinin dijital iz bırakmamak için alternatif yöntemlere yöneldiğini belirten Büyükduman; fiyat belirtmeden sosyal medyadan paylaşım yapma, fiziki branda asma veya portföyü internete yüklemeden doğrudan alıcıya ulaştırma (kapalı portföy) yöntemlerinin yeniden canlandığını aktardı.
Büyükduman, emlak sektöründeki bu kronik fiyat gizleme probleminin kesin çözümü için şu hayati öneride bulundu:
“Piyasadaki bu gri alanların tamamen ortadan kalkması, her satış işlemi öncesinde zorunlu ve standart bir gayrimenkul değerleme raporunun alınmasından geçmektedir.”