Yasal TÜFE Artışı Piyasa Rayicini Geçti
Yüzde 25 kira artış sınırının uygulandığı dönemlerde ev sahipleri, kiracılarını çıkararak mülklerini güncel piyasa değerinin çok üzerinde kiralamak için hukuki yollara ve arabuluculara başvuruyordu. Ancak son iki yılda tablo tamamen değişti. Sözleşme yenileme dönemlerinde TÜİK’in açıkladığı 12 aylık TÜFE ortalaması üzerinden düzenli zam yapan mülk sahipleri, güncel piyasa koşullarının bile üzerinde kira geliri elde etmeye başladı.
Piyasadaki bu “ters makas” rakamlara da net bir şekilde yansıyor:
- İki yıl önce 30 bin liraya kiraya verilen bir konutun kirası, ilk yıl yüzde 35, ikinci yıl ise yüzde 30-31 bandındaki yasal artışlarla birlikte 52 bin liraya ulaştı. Bu durum, mülk sahibine iki yılda yaklaşık yüzde 73’lük bir gelir artışı sağladı.
- Buna karşın aynı site veya mahalledeki benzer özelliklere sahip boş bir daire için 52 bin lira talep edildiğinde kiracı bulunamıyor. Boş konutlar ancak 40-45 bin lira bandında alıcı bulabiliyor.
(Not: Yalnızca geçmişteki yüzde 25 sınırı nedeniyle kirası 10-12 bin lira seviyelerinde kalmış çok eski sözleşmelerde piyasa rayici ile mevcut kira arasındaki fark varlığını sürdürüyor.)
Taşınma Maliyeti Kiracıyı Evinde Tutuyor
Aynı binada 52 bin lira kira ödeyen bir kiracı, yan dairenin 45 bin liraya ilana çıktığını görse dahi taşınma kararı alamıyor. Peşin ödenen ilk kira bedeli, bir veya iki kira tutarındaki depozito, emlakçı komisyonu ve nakliye giderleri alt alta eklendiğinde ortaya 130 bin ila 150 bin lirayı bulan ağır bir başlangıç maliyeti çıkıyor. Bu yüksek maliyeti göze alamayan kiracılar mevcut evlerinde kalmayı tercih ederken, ev sahipleri de daireleri bir gün dahi boş kalmadan piyasa ortalamasının üzerinde düzenli gelir elde etmeyi sürdürüyor.
Veriler de Düşüşü Doğruluyor
Sahadaki bu değişim resmi raporlar ve endekslerle de teyit ediliyor:
- Merkez Bankası Verileri: Kasım ayına ilişkin Yeni Kiracı Kira Endeksi’ne göre, yeni kiracı kiraları aylık bazda İstanbul’da yüzde 0,5, İzmir’de ise yüzde 1,3 geriledi. Enflasyondan arındırılmış yıllık reel düşüş ise yüzde 4,1 olarak kaydedildi.
- BETAM Raporu: Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi (BETAM) ve sahibinden.com iş birliğiyle hazırlanan rapora göre kiralık konut talep endeksi düşüş trendine girdi. Boş bir dairenin ortalama kiralanma süresi Türkiye genelinde 28 güne, İzmir’de ise 37,5 güne kadar uzadı.
Sektör Temsilcileri: “İlan Fiyatlarında İndirim Kaçınılmaz”
Emlak sektörü temsilcileri, piyasada “ne istersem o fiyata veririm” döneminin kapandığına dikkat çekiyor. Bir konutun iki ay boyunca boş kalmasının mülk sahibine hem iki aylık kira kaybı hem de aidat ve tadilat masrafı olarak ağır bir fatura çıkardığını belirten yetkililer, ev sahiplerinin artık ödemesini düzenli yapan kiracılarını elinde tutmak için çaba gösterdiğini vurguluyor. Boş mülkünü kiraya vermek isteyenlerin ise müşteri bulabilmek adına ilan fiyatlarında yüzde 10 ila 15 oranında indirime gitmek zorunda kaldığı ifade ediliyor.












