Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan İstanbul Ticaret Odası (İTO) Gayrimenkul Hizmetleri Meslek Komitesi Başkanı Hakan Akdoğan, gayrimenkul danışmanlarının temel sorumluluklarını ve aracılık hizmet bedellerinin yasal dayanaklarını aktardı.
Emlak Danışmanı “Yer Gösterme” Ücreti Talep Edebilir mi?
Vatandaşların sıklıkla tereddüt yaşadığı “ev gezdirme / yer gösterme bedeli” adı altında talep edilen ücretlerin mevzuatta yasal bir karşılığı bulunmamaktadır.
Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca; taşınmazı gösterme hizmeti karşılığında herhangi bir bedel talep edilemez. Yetki belgeli emlak danışmanları, verilen hizmeti kayıt altına almak adına müşterilerine Taşınmaz Gösterme Belgesi imzalatmakla yükümlü olsa da işlem sonuçlanana kadar bu ziyaretler için hiçbir ücret isteyemez.
Emlak Danışmanı Hizmet Bedeline Ne Zaman Hak Kazanır?
Gayrimenkul danışmanlığı, Türk Borçlar Kanunu’nda yer alan tellallık (simsarlık) sözleşmesi esaslarına dayanır. Bu doğrultuda hizmet bedeli hakkı, gösterilen gayrimenkul sayısına ya da harcanan zamana göre değil, aracılık edilen işlemin resmiyet kazanmasına bağlı olarak doğar:
- Tarafların Bir Araya Getirilmesi: Danışman; alıcı ve satıcıyı (veya kiracı ile mülk sahibini) ortak paydada buluşturup şartları yazılı bir alım-satım aracılık protokolüne bağlar.
- İşlemin Resmileşmesi: Satış işlemlerinde tapu tescilinin gerçekleşmesi, kiralamalarda ise tarafların kira sözleşmesini imzalamasıyla birlikte danışman yasal hizmet bedeline hak kazanır.
Yasal Hizmet Bedeli Oranları ve Üst Sınırlar
Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik kapsamında emlak danışmanlarının tahsil edebileceği azami hizmet bedelleri sınırlandırılmıştır:
- Alım – Satım İşlemlerinde: Hizmet bedeli oranı, satış bedelinin Katma Değer Vergisi (KDV) hariç en fazla %4’ü kadar olabilir. Yönetmelik gereği bu bedel alıcıdan %2 (+ KDV) ve satıcıdan %2 (+ KDV) olmak üzere eşit şekilde paylaştırılır. Tarafların yazılı mutabakatı ile oranlar taraflar arasında farklı dağıtılabilse de toplam tutar yasal tavanı aşamaz.
- Kiralama İşlemlerinde: Aracılık hizmet bedeli, kira sözleşmesinde belirlenen bir aylık kira bedeli + KDV tutarını geçemez.
Taşınmaz arayışında olan vatandaşların, sözleşme kurulmadan önce kapıda veya randevu esnasında talep edilen gayriresmi yer gösterme ücretlerini ödeme zorunluluğu bulunmamaktadır. Mevzuata aykırı bedel talep eden işletmeler, Ticaret Bakanlığı bünyesindeki Taşınmaz Ticareti Bilgi Sistemi (TTBS) üzerinden şikâyet edilebilmektedir.
