Ancak sektör temsilcilerine ve uzmanlara göre, madalyonun diğer yüzünde çözülmeyi bekleyen köklü bir sorun var: Yüzde 4’lük tapu harcı yükü.
“Kimse Keyfinden Düşük Bedel Göstermiyor”
Mevcut uygulamada gayrimenkulün satış bedeli üzerinden alıcıdan yüzde 2, satıcıdan yüzde 2 olmak üzere toplamda yüzde 4 oranında tapu harcı tahsil ediliyor. Milyonlarca liralık konut ve arsa satışlarında yüz binlerce lirayı bulan bu maliyet, tarafların tapuda gerçek bedel yerine belediye rayiç bedelini göstermesine zemin hazırlıyor.
Uzmanlar, tapudaki düşük bedel uygulamasının arkasında yatan temel motivasyonun yüksek harç oranları olduğuna dikkat çekiyor. Yüzde 4’lük yük hafifletilmediği sürece Güvenli Ödeme Sistemi zorunlu tutulsa dahi gayrimenkul devirlerinin kağıt üzerinde düşük rakamla gösterilmeye devam edeceği; aradaki reel farkın yine “tapu dairesinin arka sokağında, araç içinde veya elden nakit olarak” el değiştireceği vurgulanıyor. Bir başka deyişle, yapısal maliyet düşürülmeden getirilen dijital kilitler kayıt dışılığı tam anlamıyla önleyemiyor.
Çözümün İki Sacayağı: Değer Barışı ve Harç İndirimi
Sektörün kilitlendiği bu sorunu kalıcı olarak çözmek için gündeme getirilen formül ise iki aşamadan oluşuyor:
- Bir Defaya Mahsus “Değer Barışı”: Vatandaşın geçmiş dönemde tapuda düşük gösterdiği konutunun değerini, geriye dönük herhangi bir vergi cezası veya gecikme faizi uygulanmaksızın güncel piyasa değerine yükseltmesine olanak tanınması. Değer barışı, geçmişe dönük vergi ve ceza korkusunu sıfırlayarak sistemi temiz bir sayfayla başlatabilir.
- Tapu Harcının Yüzde 2’ye İndirilmesi: Toplam yüzde 4 olan harç yükünün toplamda yüzde 2 seviyesine çekilmesi. Harç oranının makul ve ödenebilir bir seviyeye inmesi halinde vatandaşın rayiç oyununa başvurma ihtiyacı ortadan kalkacak; işlemler şeffaflaşacaktır.
Düşük Harç Hazine Gelirini Azaltır mı?
Yaygın kanaatin aksine, harç oranının yüzde 2’ye çekilmesinin kamu gelirlerini düşürmeyeceği, tam tersine artıracağı değerlendiriliyor. Reel bedel üzerinden yüzde 2 harç ödenmesi, rayiç bedel üzerinden ödenen yüzde 4 harçtan çok daha yüksek bir vergi tabanı oluşturuyor. Böylelikle para arka sokaklarda değil bankacılık sistemi içinde resmileşirken; 1 Aralık’ta başlayacak Güvenli Ödeme Sistemi de kağıt üzerinde bir formalite olmaktan çıkıp tam randımanla çalışan bir güvence mekanizmasına dönüşebilir.
Değer barışı geçmişi temizlerken, kalıcı bir harç indirimi gayrimenkulün geleceğini kayıt altına almanın tek anahtarı.
