Hangi Bilgi Doğru: 5 Yıl Kuralı ve Değer Artış Kazancı
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun (GVK) Mükerrer 80. maddesine göre, ivazlı (bedel karşılığı, yani normal satış yoluyla) iktisap edilen gayrimenkullerin iktisap tarihinden itibaren 5 yıl içinde elden çıkarılması halinde elde edilen kâr, Değer Artış Kazancı Vergisi’ne tabidir.
İvazsız (Karşılıksız) İktisap İstisnası: Miras veya bağış gibi ivazsız yollarla mülkiyeti kazanılan gayrimenkullerin elden çıkarılması, kanun gereği değer artış kazancı kapsamı dışındadır.
Bir taşınmaz size bağış (hibe) yoluyla devredildiyse, bu taşınmazı ertesi gün veya 2 yıl sonra satsanız dahi satıştan doğan kâr için Değer Artış Kazancı Vergisi doğmaz ve 5 yıllık bekleme süresi aranmaz.
Bağış Gerçekten Vergisiz mi?
Bağış işlemi değer artış kazancı doğurmasa da beraberinde başka mali yükümlülükler ve hukuki riskler getirir:
Yüksek Tapu Harcı
Normal bir alım-satım işleminde alıcı ve satıcı için binde 20’şer olmak üzere toplam %4 (binde 40) tapu harcı ödenir. Ancak tapuda resmi bağış işlemlerinde bağışı kabul eden taraf, gayrimenkulün emlak beyan değerinden az olmamak üzere tek başına binde 68,31 oranında tapu harcı ödemekle yükümlüdür.
Veraset ve İntikal Vergisi (İvazsız İntikal)
Bağış bir ivazsız intikal olduğu için taşınmazı devralan kişi, 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu gereğince beyanname vermek ve vergi ödemekle yükümlüdür.
Anne, baba, eş ve çocuktan yapılan bağışlarda vergi oranları indirimli uygulansa da genel olarak ivazsız intikallerde vergi yükü miras intikallerine ve standart satış masraflarına kıyasla ciddi tutarlara ulaşabilir.
Muvazaa ve Miras Hukuku Riskleri (Tenkis Davaları)
Eğer aile içi işlemde gerçekte para alışverişi yapıldığı halde vergi doğmasın diye işlem tapuda “bağış” olarak gösterilirse:
Vergi Ziyaı: Maliye gerçek durumu (banka hareketleri, hayatın olağan akışı) tespit ettiğinde işlemi satış kabul edip vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi uygulayabilir.
Tapu İptali ve Tenkis: Diğer mirasçıların saklı paylarının zedelenmesi halinde bağış konusu işlem, Türk Medeni Kanunu kapsamında mirasçılar tarafından açılacak tenkis veya muris muvazaası davalarıyla mahkemede iptal riskiyle karşı karşıya kalır.
Ne Yapılmalı?
Aile içinde bağışlanan bir gayrimenkulün sonradan satılması durumunda değer artış kazancı vergisi ödenmez. Ancak işlem yapılırken bağış harcının (binde 68,31) ve veraset-intikal vergisinin, satış harcı ve olası gelir vergisinden daha masraflı olup olmadığı hesaplanmalıdır. Gerçek niyeti yansıtmayan göstermelik (muvazaalı) işlemlerden ise yasal yaptırımlar nedeniyle kesinlikle kaçınılmalıdır.
