İşte 2002 yılından 2025 yılına uzanan süreçte, gelir gruplarının harcama sepetinde yaşanan çarpıcı değişimler ve bütçedeki tarihi makas değişikliğinin detayları…
23 Yıllık Seyir Tersine Döndü: Gıda Düşerken Kira Rekor Kırdı
TÜİK verilerine göre, en alt yüzde 20’lik dar gelirli grupta harcama kalemlerinin ağırlığı son 23 yılda tamamen yer değiştirdi.
- Gıdanın Payı Azaldı: 2002 yılında en alt gelir grubunun toplam bütçesinden gıda ve alkolsüz içecekler için ayırdığı pay yüzde 39 seviyesindeyken, bu oran 2025 yılı itibarıyla yüzde 29’a kadar geriledi.
- Konut ve Kira Liderliğe Yükseldi: 2002 yılında aynı grubun bütçesinde yüzde 28 pay alan konut ve kira harcamaları, ters yönlü bir rüzgarla yükselişe geçerek 2025 yılında yüzde 39’a fırladı.
Bu veriler, ölçülebilen dönemin en yüksek seviyesi olarak kayıtlara geçerken; dar gelirlinin bütçesinde aslan payının artık beslenmeye değil, doğrudan barınmaya gittiğini gözler önüne serdi.
Zengin ile Fakir Arasındaki Makas Barınmada da Açıldı
Gelir grupları arasındaki uçurum, harcama sepetlerindeki oranlarda kendisini çok net hissettiriyor. En alt gelir grubu bütçesinin neredeyse 10’da 4’ünü kiraya ve konuta ayırmak zorunda kalırken, en yüksek yüzde 20’lik gelir grubunda bu oran 2025 yılı itibarıyla yüzde 25 seviyesinde kaldı.
Benzer bir uçurum gıda harcamalarında da yaşanıyor. En üst ve en alt gelir grubunun gıdaya ayırdığı pay benzer grafik eğrileri çizse de, yoksul kesimin kendi bütçesinden gıdaya aktardığı oran, varlıklı kesimin ayırdığı payın iki katından fazla oldu.
Üst Gelir Grubu Bütçesini Ulaştırmaya Ayırdı
Gelir dağılımındaki dengesizliğin bütçe yansımasında dikkat çeken bir diğer detay ise ulaştırma harcamaları oldu. En üst gelir grubu, geride kalan 23 yıllık süreçte ulaştırma harcamalarının payını hızla artırdı. 2025 yılı verilerine göre, en zengin yüzde 20’lik kesim bütçesinin tam 4’te birini (yüzde 25) ulaştırma kalemine ayırdı. Üst gelir grubunun 23 yıllık süreçte bütçe payını artırdığı diğer belirgin kalemler ise konut, lokanta-otel ve eğitim olarak öne çıktı.
Sağlık ve Eğitime Pay Kalmadı!
Son yıllarda hızlanan fahiş kira artışları, dar gelirlinin sadece beslenme bütçesinden değil, geleceğinden de çalıyor. 2002-2025 yılları arasındaki büyük karşılaştırma analizine göre; konut ve kira harcamalarının bütçeyi yutması sebebiyle alt gelir grubunun sağlık ve eğitim gibi hayati kalemlere ayırabildiği pay ciddi oranda eridi.
Uzmanlar, gelir dağılımındaki adaletsizlik üzerindeki baskının giderek ağırlaştığı bu tabloda, dar gelirli vatandaş için barınma hakkının ve maliyetinin hayatın merkezindeki en büyük belirleyici unsur haline geldiğine dikkat çekiyor.
Bu içerik, web sitenizin SEO yapısına uyumlu (H1, H2 başlık düzeninde) ve sosyal medya hesaplarınızda (özellikle Instagram çoklu kaydırmalı görselleriniz için) bölerek kullanabileceğiniz spot cümlelerle zenginleştirilmiştir. Gerekirse grafik tasarımlarınız için başlıkları parça parça da kullanabilirsiniz.