Uzmanlar, ilan sayısındaki bu sert düşüşün perde arkasını aralarken; sistemin dışına çıkmak isteyen bazı satıcıların fiyat gizleyerek sosyal medyaya yöneldiği yeni formülleri de deşifre etti.
Beklentilerin Üzerinde Bir “Normalleşme”
Yapay zeka destekli gayrimenkul değerleme platformu Endeksa verilerine göre; sistemin zorunlu olduğu 15 Şubat’ta 1 milyon 618 bin 875 olan toplam satılık konut ilanı sayısı, 9 Haziran itibarıyla 1 milyon 203 bin 257‘ye geriledi.
Verileri değerlendiren Endeksa Genel Müdürü Görkem Öğüt, şubatta ilan stokunda yüzde 20 civarı bir temizlik öngördüklerini belirterek, haziran verilerinin bu beklentinin de üzerine çıktığını vurguladı. Öğüt, şu ifadeleri kullandı:
“EİDS uygulamasıyla birlikte yetkisiz, mükerrer ve gerçeği yansıtmayan ilanlar önemli ölçüde temizlendi. İlan stokunun daha sağlıklı ve gerçek piyasa koşullarını yansıtan bir yapıya kavuştuğunu görüyoruz. Bu durum tüketicinin güvenilir ilana ulaşmasını sağlarken, sektörü daha şeffaf bir yapıya kavuşturuyor.”
Öğüt ayrıca, haziran ayının ilk günlerinden itibaren yaz sezonunun getirdiği mevsimsel hareketlilikle birlikte ilan adetlerinde kısmi bir yukarı yönlü ivmelenmenin başladığına da dikkat çekti.
“Fiyat Gizleyip Sosyal Medyaya Kaçıyorlar”
Peki, piyasadan silinen yüz binlerce ilanın tek nedeni sahte hesaplar mı? Gayrimenkul İktisatçısı Ahmet Büyükduman, düşüşün temelinde EİDS olsa da tapuda konutun gerçek değerinin gösterilmesine yönelik sıkı takip ve düzenlemelerin de etkili olduğunu belirtiyor.
Daha düşük vergi ödemek amacıyla konut satış bedelini düşük göstermek isteyen bazı satıcı ve alıcıların yeni yöntemler geliştirdiğini ifade eden Büyükduman, deşifre olan yeni formülleri şöyle özetledi:
- Sosyal Medyada Fiyatsız Paylaşımlar: Satıcılar, e-Devlet doğrulamasına takılmamak veya fiyatı açık etmemek için ilan siteleri yerine sosyal medya hesaplarından “fiyat belirtmeden” paylaşım yapıyor.
- Geleneksel Yöntemlere Dönüş: Emlak sitelerinden çekilen ilanlar yerine, dairelere yeniden fiziki brandalar asılıyor ya da dijital ortama hiç çıkmadan doğrudan “muhtemel alıcılara” ulaşılmaya çalışılıyor.
Büyükduman, bu tip vergi ve ilan kaçışlarının önüne geçilmesi için kesin bir çözüm önerisinde bulunarak, “Her satış için ekspertiz (değerleme) raporu alınması zorunlu tutulursa, bu problemin de tamamen aşılabileceğini düşünüyorum” dedi.
EİDS Nedir, Sistem Nasıl İşliyor?
Ticaret Bakanlığı tarafından hayata geçirilen EİDS, kiralık ilanlar için 1 Ocak 2025’te, satılık ilanlar için ise 15 Şubat 2025’te zorunlu oldu. Sistem kapsamında:
- Doğrulama Şartı: Bir mülkü ilana koyabilmek için taşınmaz sahibinin kendisi veya birinci derece yakını (e-Devlet üzerinden doğrulanarak) olmak gerekiyor.
- Emlakçıya Yetki: Mülk sahipleri, e-Devlet üzerinden kendi taşınmazlarını seçerek sadece yetkilendirdikleri emlak işletmelerine ilan açma izni verebiliyor.
- Zaman Sınırı: Taşınmaz sahibi tarafından emlakçıya verilen bu yetki en fazla 3 ay geçerli oluyor, istenirse süre uzatılabiliyor.
- Güven Logosu: Doğrulaması başarıyla yapılan ilanlarda EİDS yetki doğrulama logosu veya ibaresi yer alıyor.