Peki, bir dairenin mülkiyetini bir yeğene verirken, kullanma (intifa) hakkını bir başka yeğene 49 yıllığına devretmek hukuken mümkün mü?
Saklı Payı Olmayan Mirasçılarda Tasarruf Özgürlüğü
Miras hukukundaki temel kural; saklı paylı mirasçıların bulunması halinde ölene ait malvarlığı üzerinde sınırsız tasarruf yapılamamasıdır. Türk Medeni Kanunu’na göre saklı paylı mirasçılar; altsoy (çocuklar, torunlar), anne, baba ve eşten oluşur.
Bu kişilerin dışında kalan akrabaların —örneğin kardeşlerin, yeğenlerin, amca, hala, dayı veya teyzelerin— kanunen saklı pay hakkı bulunmaz.
Dolayısıyla evlenmemiş, çocuğu olmayan ve anne-babası da vefat etmiş bir kişi, taşınmazları üzerinde dilediği gibi tasarrufta bulunma hakkına sahiptir. Tasarruf nisabı kısıtlamasına takılmaksızın, hazırlayacağı bir vasiyetname ile mülkiyetini ve kullanım haklarını istediği kişilere devredebilir.
Mülkiyet Bir Yeğene, Kullanım Hakkı Diğer Yeğene Verilebilir mi?
Bir gayrimenkulün mülkiyet hakkı (kuru mülkiyet) ile kullanım hakkı (intifa hakkı) hukuken birbirinden ayrılabilir:
- Kuru Mülkiyet (Çıplak Mülkiyet): Taşınmazın mülkiyet sahipliğini ifade eder.
- İntifa Hakkı: Taşınmazdan faydalanma, oturma veya kiralayarak gelir elde etme hakkını kapsar.
Eşi ve çocuğu bulunmayan, anne ve babası hayatta olmayan bir kişi; düzenleyeceği bir vasiyetname ile dairenin kuru mülkiyetini bir yeğenine, intifa (kullanım) hakkını ise belirli bir süreyle (örneğin 49 yıllığına) diğer yeğenine bırakabilir. Hukuken bu tür bir vasiyet düzenlemesinin önünde hiçbir engel bulunmamaktadır.
Anne ve Babanın Hayatta Olması Durumu Değiştirir mi?
Buradaki en kritik detay anne ve babanın sağ olup olmamasıdır.
Eğer kişinin anne veya babasından en az biri hayatta ise, onların kanundan doğan saklı pay hakları devreye girer. Bu durumda malikin yapacağı vasiyetnamede, anne ve babanın saklı payını ihlal etmeyecek oranda (“tasarruf nisabı” dahilinde) hareket etmesi gerekir. Anne ve babanın da vefat etmiş olması halinde ise mülk sahibi tamamen özgürdür; gayrimenkulün kullanım ve mülkiyet haklarını dilediği oran ve sürelerle vasiyet edebilir.
Bu tür karmaşık vasiyetnamelerin hukuki geçerlilik kazanması ve ileride akrabalar arasında ihtilaf yaşanmaması için noter huzurunda “Resmi Vasiyetname” şeklinde düzenlenmesi tavsiye edilmektedir.
