Misafir Yasağından Evcil Hayvan Kısıtlamasına
Yeni nesil kira sözleşmelerinde yer alan maddeler, kiracıların adeta elini kolunu bağlıyor. 3+1 daireler için bile evde yaşayacak kişi sayısına sınır getirilirken, belirli bir saatten sonra eve misafir kabul edilmesi dahi yasaklanabiliyor. Çocuğu ve eşiyle evi tutan bir kiracının, bakım ihtiyacı nedeniyle annesini yanına alması durumunda sözleşme ihlali gerekçe gösterilerek tahliye süreci başlatılabiliyor. Benzer şekilde, sözleşmeye konulan “evcil hayvan barındırılamaz” şartı da kiracıların evde kedi veya köpek sahiplenmesinin önüne set çekiyor ve doğrudan bir tahliye tehdidine dönüşüyor.
Binanın Demirbaş Giderleri Kiracıya Yıkılıyor
Sözleşmelerdeki tek taraflı yükümlülükler sadece sosyal hayatla da sınırlı değil. Binanın mali ve idari tüm yükü de kiracıların sırtına yüklenmek isteniyor. Havuz bakımı, asansör yenilenmesi veya binanın yapısal tadilatları gibi aslında mülk sahibinin sorumluluğunda olan demirbaş giderleri, sözleşmelere eklenen özel maddelerle kiracılardan talep ediliyor. Hukukçular, bu tür ana gayrimenkul giderlerinin kanunen mal sahibi tarafından karşılanması gerektiğinin altını çiziyor.
Bankaları Kıskandıran Faizler ve Milyonluk Kefaletler
Kiranın veya yan giderlerin gecikmesi durumunda uygulanan yaptırımlar da pes dedirtiyor. Bazı sözleşmelerde aylık %5’i bulan ve banka faizlerini geride bırakan gecikme faizleri uygulanırken, “ihtara gerek olmaksızın temerrüt” şartıyla kiracıya hiçbir uyarı yapılmadan doğrudan icra veya tahliye davası açılmasının önü açılıyor.
Kefillik müessesesi ise adeta bir “esaret sözleşmesine” dönmüş durumda. Ev sahipleri, kefillerden banka dekontları talep etmenin yanı sıra 5 milyon TL’ye varan kefalet limitlerine imza atmasını istiyor. Ayrıca kiracıların, haftanın belirli günlerinde evi potansiyel alıcı veya yeni kiracılara gösterme zorunluluğu ve bu esnada hiçbir hak ya da indirim talep edemeyeceğine dair hükümler de dayatılan maddeler arasında yer alıyor.
“Kanuna Aykırı Maddeler Kiracıyı Bağlamaz”
Gayrimenkul Hukuku Derneği Başkanı Av. Ali Güvenç Kiraz: “Mülk sahipleri kanuna açıkça aykırı düzenlemeleri kira sözleşmelerine ekleyemezler. Emlak vergisinin kiracı tarafından ödenmesi, binanın güçlendirilmesi, boyanması veya bina çalışanlarının kıdem tazminatı gibi özlük haklarının kiracıya yüklenmesi yasal değildir. Kiracılar bu tür dayatmalara itiraz etmelidir. Mahkemeye taşınan bu tarz uyuşmazlıklarda, özel hayatın sınırları ihlal edildiği için kararlar kiracı lehine çıkacaktır.”
“Sözleşmeler Demokles’in Kılıcı Gibi Kullanılıyor”
Gayrimenkul Uzmanı Şenay Araç: “Evlerde sigara kullanım yasağından misafir trafiğine kadar akılalmaz maddelerle karşılaşıyoruz. Eğer bu duruma yasal bir sınırlama getirilmezse, yakında ‘mutfakta soğan, sarımsak kavuramazsınız, kokulu yemek yapamazsınız’ gibi taleplerle karşılaşmaktan korkuyoruz. Ev bulma telaşıyla bu ağır şartları kabul eden kiracıların üzerinde bu sözleşmeler adeta Demokles’in Kılıcı gibi sallandırılıyor. Sektörde acil bir yasal düzenleme şart.”