Elbirliği Tapusu (İştirak Halinde Mülkiyet) Nedir?
Elbirliği mülkiyetinde taşınmaz, tüm mirasçıların ortak mülküdür. Bu sistemde tapu kütüğünde mirasçıların isimleri yer alsa da belirli bir hisse/pay oranı (örneğin 1/2, 1/4) yazmaz.
- Başvuru Kolaylığı: Mirasçılardan yalnızca birinin Web Tapu veya tapu müdürlüğü üzerinden başvurması ve işlemi imzalaması intikal için yeterlidir.
- Tasarruf Sınırı: Mülkiyet tamamen ortak olduğundan; kiralama, satış veya ipotek gibi tasarruf işlemlerinde tüm mirasçıların oy birliği ve ortak kararı şarttır.
- Anlayış: “Bu taşınmaz hepimizin ortak malıdır.”
Hisseli Tapu (Paylı Mülkiyet) Nedir?
Hisseli tapuda, mirasçıların taşınmaz üzerindeki hak ve sorumluluk oranları açıkça bellidir. Tapu senedinde her bir hissedarın payı (%50, %25 vb. veya fractions olarak) resmi olarak tescil edilir.
- İntikal Süreci: Mirasçılardan biri intikal sürecini başlatabilir; ancak tescilin tamamlanabilmesi için tüm mirasçıların tapu müdürlüğünde hazır bulunması (veya yetkili vekaletname sunması) gereklidir.
- Tasarruf Özgürlüğü: Her hissedar, taşınmazın tamamına ihtiyaç duymadan kendi payı üzerinde bağımsız karar alma ve payını satabilme hakkına sahiptir.
- Anlayış: “Bu taşınmazda benim payım ve hakkım nettir.”
Karşılaştırma Tablosu
| Özellik | Elbirliği Tapusu | Hisseli Tapu |
| Tapuda Pay Oranı | Belirtilmez | Açıkça yazılır (örn. 1/3) |
| Tek Başına İntikal | Tek bir mirasçının imzası yeterli | Tüm mirasçıların katılımı/onayı gerekli |
| Bireysel Satış Hakkı | Yok (Oy birliği gerekir) | Var (Kendi hissesini satabilir) |
| Yasal Önalım (Şufa) Hakkı | Uygulanmaz | Uygulanır |
Elbirliği Tapusu Hisseli Tapuya Nasıl Dönüştürülür?
Elbirliği halinde tescil edilmiş bir tapuyu hisseli (paylı) mülkiyete dönüştürmek için üç temel yöntem bulunur:
- Oy Birliği ile Başvuru: Tüm mirasçıların tapu müdürlüğüne veya notere birlikte başvurarak paylı mülkiyete geçişi talep etmesi.
- Tapu Müdürlüğü Tebligat Yöntemi (3402 S.K. Ek 3): Mirasçılardan birinin başvurusu üzerine tapu müdürlüğü diğer mirasçılara resmi tebligat çıkarır. Yasal süre içinde bir itiraz gelmezse tapu resen hisseli hale getirilir.
- Mahkeme Yolu: Anlaşmazlık durumunda Sulh Hukuk Mahkemesi’nde elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi davası açılması.
Paylı mülkiyete geçildiğinde, bir hissedarın payını üçüncü kişilere satması durumunda diğer hissedarların yasal önalım (şufa) hakkı doğar. Taşınmaz üzerinde ileride yaşanabilecek hukuki uyuşmazlıkların önüne geçmek adına miras intikali aşamasında doğru mülkiyet türünün seçilmesi büyük önem taşır.
