Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM) mevzuatı ve Tapu Sicili Tüzüğü hükümleri çerçevesinde konunun hukuki boyutu:
Yaş Kriteri Tek Başına Rapor Nedeni Değildir
Türk Medeni Kanunu’nda ve Tapu Sicili Tüzüğü’nün ilgili maddelerinde (madde 19 vb.), “65 yaşını doldurmuş her vatandaştan istisnasız sağlık raporu istenir” şeklinde bir düzenleme yer almamaktadır. Hukuken esas olan kronolojik yaş değil, kişinin fiil ehliyetine ve ayırt etme gücüne (temyiz kudretine) sahip olup olmadığıdır.
Tek İstisna: Somut ve Haklı Şüphe
Tapu işlemlerinde sağlık raporu talebi yalnızca istisnai durumlarda gündeme gelir.
Tapu müdürlüğündeki görevli memur; imza ve başvuru aşamasında kişinin davranışları, konuşması, sorulara verdiği tepkiler veya üçüncü kişilerin baskısı altında olup olmadığı gibi durumlardan yola çıkarak kişinin akli dengesi ya da serbest iradesi konusunda somut ve haklı bir şüpheye düşerse sağlık raporu talep edebilir. Bu şüphe durumu 65 yaş üstü için geçerli olduğu gibi, yaş sınırı olmaksızın her yaştaki vatandaş için de geçerlidir
Sistem İtiraz Ediyor / Yaş Kuralı Var Gerekçeleri Geçersizdir
Tapu dairelerinde zaman zaman karşılaşılan “Sistem otomatik istiyor”, “65 yaşını dolduran herkes getirmek zorunda” gibi toptancı ve ezbere dayatmaların hiçbir yasal dayanağı yoktur. Nitekim Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü de konuya ilişkin yaptığı resmi açıklamalarda 65 yaş üzeri vatandaşlardan rutin bir işlem olarak sağlık raporu istenmediğini net bir şekilde duyurmuştur.
Haksız Rapor Talebi Karşısında Ne Yapılmalı?
- Gerekçe İsteyin: İşlem sırasında herhangi bir zihinsel veya iletişimsel tereddüt olmamasına rağmen yalnızca yaşınız gerekçe gösterilerek rapor isteniyorsa, görevliye mevzuatta böyle genel bir kural olmadığını belirtebilirsiniz.
- Müdürlük ile Görüşün: İşlem yapan personelin ısrarı halinde durumu doğrudan ilgili Tapu Müdürü veya Müdür Yardımcısı’na iletebilirsiniz.
- Yazılı Ret / Şikâyet Hakkı: Somut bir gerekçe sunulmaksızın işleminiz yapılmıyorsa, işlemin durdurulma veya reddedilme gerekçesini yazılı olarak talep edebilir; Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM) ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı nezdinde başvuru hakkınızı kullanabilirsiniz.
Akli melekeleri yerinde olan ve fiil ehliyeti kısıtlanmamış her vatandaş, yaşı kaç olursa olsun, ek bir sağlık raporu yükümlülüğü altına girmeden tapu işlemlerini doğrudan tamamlama hakkına sahiptir.
