Binalar Beşik Kertmesinden Kullanıma Kadar Denetlenecek
Kılavuz kapsamında yürütülen değerlendirme süreci, hem yeni inşa edilecek projeleri hem de yapı kullanma izin belgesine sahip mevcut binaları kapsıyor. Projelerin yeşil bina statüsü kazanabilmesi için 6 ana başlık altında toplanan kriterleri sağlaması gerekiyor:
Bütünleşik Bina Tasarım, Yapım ve Yönetimi (BBT): Projenin ilk eskiz aşamasından şantiye atıklarına, teslim sonrası işletme rehberlerinden yangın güvenliği ve tesis yönetimine kadar olan süreçlerin koordineli yürütülmesi zorunlu kılınıyor.
İç Ortam Kalitesi (İOK): Kullanıcı sağlığını doğrudan etkileyen doğal/yapay aydınlatma, görsel ve ısıl konfor, akustik yalıtım ile iç mekan hava kalitesi ($CO_2$ kontrolü ve taze hava debisi) titiz standartlara bağlanıyor.
Yapı Malzemesi ve Yaşam Döngüsü (YMD): Çevresel Ürün Beyanı (ÇÜB/EPD) bulunan malzemelerin tercihi, radon gazı kontrolü, uçucu organik bileşiklerin (UOB/VOC) sınırlandırılması, yerel ve geri dönüştürülmüş malzeme kullanımı puanlamanın temelini oluşturuyor.
Enerji Kullanımı ve Verimliliği (EKV): BEP-TR hesaplama aracı üzerinden binanın en az “B” sınıfı Enerji Kimlik Belgesi’ne sahip olması zorunlu tutulurken; Neredeyse Sıfır Enerjili Bina (NSEB) yaklaşımı ve yerinde/saha dışı yenilenebilir enerji kullanımı teşvik ediliyor.
Su ve Atık Yönetimi (SAY): Şebeke suyu tüketimini düşüren verimli armatürler, yağmur suyu hasadı, gri su geri kazanım sistemleri ve kaynakta ayrıştırmayı sağlayan sıfır atık altyapıları puanlamada kritik ağırlığa sahip.
İnovasyon (İNO): Kılavuz gerekliliklerini aşan yenilikçi çözümler ile kullanıcıların yaşam kalitesini artıran sosyal, sportif ve açık yeşil alan tasarımlarına ek krediler tanınıyor.
Dört Aşamalı Derecelendirme: “Geçer”den “Ulusal Üstünlük”e
YeS-TR sisteminde binalar, zorunlu kriterleri eksiksiz tamamlamalarının ardından topladıkları ağırlıklı kredilere göre derecelendiriliyor:
- Geçer: 32 – 39 arası ağırlıklı kredi
- İyi: 40 – 54 arası ağırlıklı kredi
- Çok İyi: 55 – 74 arası ağırlıklı kredi
- Ulusal Üstünlük: 75 ve üzeri ağırlıklı kredi
Sertifikalandırma sürecini başarıyla tamamlayan yapılar, derecelerine özel logoları bina girişlerinde ve kurumsal tanıtımlarında kullanma hakkı kazanıyor.
Sadece Tekil Yapılar Değil, Yerleşmeler de Kapsamda
YeS-TR, birden fazla yapıyı içeren parsel ve büyük kentsel alanlar için Yeşil Yerleşme Değerlendirme Kılavuzu‘nu da devreye aldı. Yerleşme ölçeğinde; sürdürülebilir arazi kullanımı, afet risk yönetimi ve toplanma alanları altyapısı, toplu taşıma ve bisiklet yolları odaklı mikromobilite ağları ile ekolojik peyzaj koruma kriterleri belirleyici rol oynuyor.
Sürecin tüm dosya hazırlık ve onay aşamaları, Bakanlıkça yetkilendirilen Yeşil Sertifika Uzmanları (YESU) ve Değerlendirme Kuruluşları bünyesindeki Yeşil Sertifika Değerlendirme Uzmanları (YESDU) koordinasyonunda dijital olarak yestr.csb.gov.tr sistemi üzerinden yürütülüyor.
Türkiye gayrimenkul pazarında enerji tasarruflu, çevreye duyarlı ve ulusal standartlarla tescillenmiş yapıların payının bu adımla birlikte hızla artması bekleniyor.
