Mirastan Tamamen Mahrum Edilemeyen Mirasçılar: “Saklı Pay” Nedir?
Bir kişinin vefatı halinde malvarlığı yasal mirasçılarına intikal eder. Ancak kanun koyucu, mirasbırakanın tasarruf özgürlüğünü sınırsız bırakmamış; belirli yakınların haklarını koruma altına almıştır. Kanunen dokunulması mümkün olmayan bu hakka saklı pay denir.
Saklı paylı mirasçılar temel olarak şunlardır:
- Sağ kalan eş
- Altsoy (Çocuklar, torunlar)
- Anne ve baba (altsoyun bulunmadığı durumlarda)
Bu düzenleme gereğince, bir anne veya babanın vefatı durumunda hayatta olan evlatları kanunen saklı pay sahibidir. Dolayısıyla bir ebeveynin tüm malvarlığını sadece bir evladına devredip diğerini hiçbir gerekçe olmaksızın mirasın tamamen dışına itmesi hukuken geçerli değildir.
Miras Bırakılmayan Evlat Hakkını Geri Alabilir mi?
Ebeveyninin tüm malvarlığını diğer kardeşine devrettiğini öğrenen bir evladın yasal hakları tamamen kaybolmaz. Hakkını aramak isteyen mirasçının yargı yoluna başvurarak dava açması gerekir.
Açılacak davanın türü ve talep edilecek hakkın büyüklüğü, hayattayken yapılan devir işleminin niteliğine göre şekillenir:
- İşlem Açıkça Bağış Şeklinde Yapıldıysa (Tenkis Davası): Ebeveyn taşınmazı veya malvarlığını doğrudan bağış yoluyla devretmişse, hak mahrumiyeti yaşayan evlat kanunun kendisine tanıdığı saklı payını talep etmek üzere tenkis davası açabilir.
- İşlem Gerçek Dışı Satış Olarak Gösterildiyse (Muris Muvazaası): Eğer devir işlemi tapuda “satış” gibi gösterilmiş ancak gerçekte hiçbir bedel ödenmeden gizli bir bağış yapılmışsa (mal kaçırma kastı), burada muvazaa hükümleri devreye girer. Bu durumda mirasçı, saklı payla sınırlı kalmayıp yasal miras payının tamamını geri almak üzere tapu iptal ve tescil davası açma hakkına sahip olur.
İspat Süreci ve Hukuki Destek
Miras kaçırma davalarında tapudaki satışın gerçeği yansıtmadığını, taraflar arasında para transferi olmadığını ya da bedelin rayiç değerin çok altında kaldığını ispatlamak teknik ve hassas bir süreçtir.
Hak kaybına uğrayan mirasçıların, zamanaşımı ve hak düşürücü süreleri kaçırmadan durum tespiti yapması ve süreci alanında uzman bir gayrimenkul/miras avukatı eşliğinde yürütmesi büyük önem taşır.
