Ulaştırma ve Gıda İlk Üçü Kapatıyor
Yaşam maliyetlerinin ne denli ağırlaştığını gösteren raporda, konut ve kira harcamalarının ardından en büyük ikinci yük yüzde 20,5 ile ulaştırma oldu. Üçüncü sırada ise yüzde 17,3 ile mutfak harcamalarını kapsayan gıda ve alkolsüz içecekler yer aldı. Bu üç temel kalemin toplamı, hane bütçelerinin neredeyse yüzde 70’ini yutarak zorunlu ihtiyaçların ağırlığını kanıtladı.
Eğitim ve Sağlığa Bütçe Kalmadı
Vatandaşın zorunlu ihtiyaçlara koşması, gelecek yatırımlarını ve kişisel güvencelerini arka plana atmasına neden oldu. Hanehalkı bütçesinden en düşük payı alan kalem yüzde 0,8 ile sigorta ve finansal hizmetler olurken; eğitim hizmetleri yüzde 1,8, sağlık harcamaları ise ancak yüzde 2,2 seviyesinde kendine yer bulabildi.
Bütçenin Dağılım Tablosu
TÜİK verilerine göre harcama gruplarının genel bütçedeki ağırlığı şu şekilde şekillendi:
| Harcama Kalemi | Bütçedeki Payı (%) |
| Konut ve Kira | %29,3 |
| Ulaştırma | %20,5 |
| Gıda ve Alkolsüz İçecekler | %17,3 |
| Sağlık | %2,2 |
| Eğitim Hizmetleri | %1,8 |
| Sigorta ve Finansal Hizmetler | %0,8 |
Gelir Seviyesi Düştükçe “Konut” Yükü Katlanıyor
Raporda yer alan en çarpıcı detaylardan biri de gelir gruplarına göre değişen harcama alışkanlıkları oldu. Gelir seviyesi düştükçe, barınma maliyetlerinin bütçedeki baskısı çok daha yıkıcı hale geliyor.
- En Düşük Gelir Grubu: Bütçesinin tam yüzde 38,7‘sini konut ve kiraya, yüzde 29,2’sini ise gıdaya ayırmak zorunda kalıyor. Bu grupta ulaştırmaya kalan pay ise sadece yüzde 8,6.
- En Yüksek Gelir Grubu: Gelirinin yüzde 25,7’sini konut ve kiraya ayırırken, hareketlilik ve yaşam standardını artıran ulaştırma kalemine yüzde 25 pay ayırıyor. Gıdanın payı ise yüzde 12,4’te kalıyor.
Yalnız Yaşayanların Kabusu: Barınma Maliyeti
Hanehalkı büyüklüğü de harcama dengesini doğrudan etkiliyor. Tek başına eve çıkan bireyler, hayat pahalılığını en derinden hisseden kesim oldu. Tek kişilik haneler, bütçelerinin yüzde 41’ini konut ve kiraya ayırıyor.
Buna karşın, 6 ve daha fazla kişiden oluşan büyük ailelerde durum değişiyor; bu hanelerde en büyük pay yüzde 24,4 ile yine konut olsa da, boğaz derdi öne çıkıyor ve gıda harcamaları yüzde 23,7 ile bütçeyi en çok zorlayan ikinci kalem haline geliyor.
Gelirin Kaynağı Harcamayı Nasıl Etkiliyor?
Vatandaşın parasını nereden kazandığı da tüketim tercihlerini değiştiriyor:
Maaş ve Ücretliler: Konut ve kiraya %26,4, ulaştırmaya %21,9, gıdaya %16 pay ayırıyor.
Müteşebbisler (Kendi İşinin Sahibi Olanlar): Konut ve kiraya %25,5, gıdaya %17 ayırırken, ulaştırmaya %25,9 ile daha fazla pay aktarıyor.
2025 yılı verileri, Türkiye’deki ailelerin kazançlarının ezici bir çoğunluğunu başını sokacak bir çatıya, ulaşıma ve mutfak masraflarına harcadığını net bir şekilde belgelemiş oldu. Özellikle kira ve konut fiyatlarındaki yüksek seyir, hanehalkı ekonomisinin üzerindeki en büyük baskı unsuru olmaya devam ediyor.
