Bir Kişiye En Fazla İki Aktif Sözleşme
Düzenlemenin getirdiği en dikkat çekici kurallardan biri sözleşme adedine yönelik oldu. Spekülatif alımların ve aşırı borçlanmanın önüne geçilmesi hedeflenen karara göre:
- Aynı kişi adına yalnızca 1 adet taşıt finansmanı sözleşmesi yapılabilecek.
- Konut veya çatılı iş yeri tarafında da tavan 1 sözleşme olarak uygulanacak.
- Bir katılımcının sistem genelindeki toplam aktif sözleşme sayısı ise en fazla 2 (bir taşıt ve bir gayrimenkul) olabilecek. Birden fazla araç ya da birden fazla konut için aynı anda sözleşme açılamayacak.
Finansman Üst Limitleri Güncellendi
Artan konut ve otomobil fiyatlarına paralel olarak sisteme dahil edilebilecek azami tutarlar artırıldı:
- Taşıt Finansmanı: Azami sözleşme tutarı 6 milyon 250 bin TL’ye yükseltildi.
- Konut ve Çatılı İş Yeri Finansmanı: Sözleşme üst sınırı 62 milyon 500 bin TL olarak belirlendi.
- Bir kişi ya da dahil olduğu risk grubunun toplam sözleşme büyüklüğü de 62 milyon 500 bin TL’lik tavanı aşamayacak.
Havuzdaki Fonlar Riskli Varlıklara Aktarılamayacak
Finansal Kurumlar Birliği’ne iletilen talimatta tasarruf havuzunda biriken kaynakların güvenli limanlarda değerlendirilmesi zorunlu kılındı. Şirketler artık katılımcıların birikimlerini yalnızca şu enstrümanlarda değerlendirebilecek:
- Katılım bankalarındaki TL cinsi özel cari veya katılma hesapları,
- Hazine ve Maliye Bakanlığı ihraçlı, altına dayalı olmayan TL cinsi yurt içi kira sertifikaları (sukuk),
- Risk değeri 1 ya da 2 olan, TL cinsinden ihraç edilmiş katılım esaslı yatırım fonları.
Ayrıca fon havuzlarında atıl para bekletilmesinin önüne geçmek amacıyla, günlük getirisiz bakiyenin bir önceki ay sonu havuz büyüklüğünün binde 2’sini aşamayacağı hükme bağlandı.
Yüksek Tutarlı Sözleşmelerde Kota Uygulaması
Sözleşmelerin risk dağılımını dengelemek amacıyla “yüksek tutarlı” tanımı revize edildi. Taşıt için 5 milyon TL, konut için ise 12 milyon 500 bin TL üzeri sözleşmeler yüksek tutarlı kategorisine alındı. Bu sözleşmelerin toplam hacmi, şirketin ilgili dönemde yaptığı toplam sözleşmelerin yüzde 5’ini geçemeyecek. 1 Ocak 2025’ten sonra kurulan genç şirketlere ise kademeli geçiş hakkı sağlanarak bu oran 2027 ortasına kadar esnetildi.
Sistem Nasıl İşliyor, Riskler Neler?
Kredi faizlerinden kaçınan vatandaşlar, sözleşme tutarının ortalama yüzde 7’sine karşılık gelen bir hizmet bedeli ödeyerek sisteme giriş yapıyor. Otomobilde 60 aya, konutta ise 120 aya kadar vade imkânı sunuluyor.
Örneğin 1 milyon liralık bir araç planında, toplam tutarın yüzde 45’ine denk gelen 450 bin liralık kısım ödenene kadar araç teslim edilmiyor. Katılımcının seçtiği vadeye göre bu eşiğe 6. ayda da ulaşılabiliyor, 27. ayda da.
Uzun vadede enflasyon uyarısı: Sisteme yatırılan taksitler katılım bankalarındaki gibi kâr payı getirisi sağlamıyor. Bu nedenle özellikle peşinatsız ve uzun vadeli planlarda, paranın satın alma gücünü kaybetmesi ve araç/konut fiyatlarının teslim gününe kadar artması katılımcı açısından temel maliyet riski oluşturmaya devam ediyor.
